مولکولی
آزمایشهای ژنتیکی و PCR
بخش تشخیص مولکولی ازمایشگاه دکتر موسوی : علم تشخیص مولکولی به عنوان شاخه نوینی از علوم آزمایشگاهی -که ترکیبی از علوم زیستشناسی مولکولی، ژنتیک، میکروبیولوژی و بیوشیمی را شامل میشود- با کمک تکثیر و آنالیز مستقیم توالی های اسید نوکلئیک، به بررسی اساس ژنتیکی بیماریها میپردازد. سرعت، دقت و حساسیت فوقالعاده بالای روشهای تشخیص مولکولی باعث شده تا این روشها بهسرعت جایگاه مهمی در علوم پزشکی و آزمایشگاهی پیدا کنند و در تشخیص و درمان طیف گستردهای از بیماریها مورد استفاده قرار بگیرند. ابداع تکنیک PCR یا واکنش زنجیره ای پلیمراز، نقطه عطفی در تاریخ علوم زیستی و پزشکی بهشمار میرود و انقلابی در زمینه تحقیقات مولکولی ایجاد نموده است؛ علاوه بر آن، تکنیک PCR کاراییهای فراوانی در زمینههای دیگر از جمله پزشکی قانونی، اپیدمیولوژی مولکولی، ژنتیک تکاملی و … یافته است. واکنش زنجیرهای پلیمراز (PCR) به منظور تکثیر یک نسخه منفرد یا نسخههای کمّی از یک قطعه DNA با توالی خاص به تعداد هزار یا میلیونها نسخه به کار میرود. این تکنیک ابزاری آسان و ارزانقیمت برای تکثیر یک قطعه خاص از DNA است و برای اهدافی مانند تشخیص و نظارت بر بیماریهای ژنتیکی، شناسایی مجرمان (در زمینه پزشکی قانونی)، و مطالعه عملکرد یک بخش هدف از DNA مورد استفاده قرار میگیرد. کاربردهای تشخیص مولکولی : تشخیص ویروسی و باکتریایی : بررسی بیماریهای عفونی ناشی از عوامل ویروسی و باکتریایی شناسایی جهشهای ژنی : بررسی نقایص و جهشهای ژنتیکی نظیر جهش JAK2 رزیابی پیشآگهی بیماریها : بررسی پیشآگهی در بیماران مانند ALL یا مبتلایان به هپاتیت C فارماکوژنتیک و درمان هدفمند : فارماکوژنتیک دارویی در بیماران CML و یا مبتلایان به هپاتیت B مزمن غربالگری سرطانهای ارثی : بررسی بروز ژنهای BRCA1/2 در سرطان سینه و تخمدان غربالگری پیش از تولد اختلالات ژنتیکی : شناسایی بیماریهای ارثی و اختلالات ژنتیکی پیش از تولد مانند سندرم داون و تالاسمی
تیم متخصصان مولکولی
متخصصان مجرب ما با دانش روز و دقت بالا، خدمات این بخش را با استانداردهای حرفه ای انجام می دهند.
خانم دکتر لیلا حبیبی
مسئول بخش مولکولی
مولکولیآزمایشهای ژنتیکی و PCR
بخش تشخیص مولکولی ازمایشگاه دکتر موسوی : علم تشخیص مولکولی به عنوان شاخه نوینی از علوم آزمایشگاهی -که ترکیبی از علوم زیستشناسی مولکولی، ژنتیک، میکروبیولوژی و بیوشیمی را شامل میشود- با کمک تکثیر و آنالیز مستقیم توالی های اسید نوکلئیک، به بررسی اساس ژنتیکی بیماریها میپردازد. سرعت، دقت و حساسیت فوقالعاده بالای روشهای تشخیص مولکولی باعث شده تا این روشها بهسرعت جایگاه مهمی در علوم پزشکی و آزمایشگاهی پیدا کنند و در تشخیص و درمان طیف گستردهای از بیماریها مورد استفاده قرار بگیرند. ابداع تکنیک PCR یا واکنش زنجیره ای پلیمراز، نقطه عطفی در تاریخ علوم زیستی و پزشکی بهشمار میرود و انقلابی در زمینه تحقیقات مولکولی ایجاد نموده است؛ علاوه بر آن، تکنیک PCR کاراییهای فراوانی در زمینههای دیگر از جمله پزشکی قانونی، اپیدمیولوژی مولکولی، ژنتیک تکاملی و … یافته است. واکنش زنجیرهای پلیمراز (PCR) به منظور تکثیر یک نسخه منفرد یا نسخههای کمّی از یک قطعه DNA با توالی خاص به تعداد هزار یا میلیونها نسخه به کار میرود. این تکنیک ابزاری آسان و ارزانقیمت برای تکثیر یک قطعه خاص از DNA است و برای اهدافی مانند تشخیص و نظارت بر بیماریهای ژنتیکی، شناسایی مجرمان (در زمینه پزشکی قانونی)، و مطالعه عملکرد یک بخش هدف از DNA مورد استفاده قرار میگیرد. کاربردهای تشخیص مولکولی : تشخیص ویروسی و باکتریایی : بررسی بیماریهای عفونی ناشی از عوامل ویروسی و باکتریایی شناسایی جهشهای ژنی : بررسی نقایص و جهشهای ژنتیکی نظیر جهش JAK2 رزیابی پیشآگهی بیماریها : بررسی پیشآگهی در بیماران مانند ALL یا مبتلایان به هپاتیت C فارماکوژنتیک و درمان هدفمند : فارماکوژنتیک دارویی در بیماران CML و یا مبتلایان به هپاتیت B مزمن غربالگری سرطانهای ارثی : بررسی بروز ژنهای BRCA1/2 در سرطان سینه و تخمدان غربالگری پیش از تولد اختلالات ژنتیکی : شناسایی بیماریهای ارثی و اختلالات ژنتیکی پیش از تولد مانند سندرم داون و تالاسمی
دستگاه HybriSpot HS12 Semi Auto
دستگاه HybriSpot HS12 Semi Auto یک دستگاه مولکولی نیمه اتوماتیک است برای تشخیص سریع و همزمان چندین عامل بیماری را با روش Multiplex DNA Hybridization این روش بسیار سریع دقیق و مناسب پنل های تشخیصی گسترده است.
دستگاه HybriSpot HS12 Auto
دستگاه HybriSpot HS12 Auto یک دستگاه مولکولی کاملاً اتوماتیک است برای تشخیص سریع و همزمان چندین عامل بیماری را با روش Multiplex DNA Hybridization این روش بسیار سریع دقیق و مناسب پنل های تشخیصی گسترده به خصوص HPV Genotyping است.
دستگاه Cepheid GeneXpert System
دستگاه Cepheid GeneXpert System : یکی از سیستم های Real-Time PCR كاملاً اتوماتیک که بر پایه کارتریج های بسته کار می کند و امکان انجام استخراج تکثیر و تشخیص DNARNA دریک کارتریج بدون تماس دست جهت تشخیص قطعی HBV. HCV. HIV TB و ABL-BCR
دستگاه Real-Time PCR Arraytech
دستگاه Real-Time PCR Arraytech یک ترموسایکلر پیشرفته جهت انجام PCR کمی (PCR) با تکنولوژی فلور سانس لحظه ای امکان ردیابی و تکثیر دقیق اسیدهای نوکلئیک
دستگاه PCR Thermocycler Karyatec
دستگاه PCR Thermocycler Karyatec : یک دستگاه ترموسایکلر کلاسیک برای انجام واکنش PCR (Polymerase Chain Reaction) و تكثير DNA به صورت دقیق و قابل کنترل
دستگاه Zybio EXM3000
دستگاه Zybio EXM3000 سیستم استخراج اتوماتیک اسید نوکلئیک Automated Nucleic Acid Extractor
سوالات متداول درباره مولکولی
در این بخش می توانید پاسخ رایج ترین سوالات را مشاهده کنید. اگر سوال دیگری دارید، با آزمایشگاه تماس بگیرید.
شرایط عمومی انجام آزمایشهای مولکولی مستلزم رعایت دقیق اصول استریل، جلوگیری از آلودگیهای متقاطع (کراس کنتامینیشن) و حفظ یکپارچگی نمونههای نوکلئیک اسید است؛ فضای کار باید بهصورت فیزیکی از سه منطقه مجزا تشکیل شود: منطقه پیشاز PCR (استخراج DNA/RNA)، منطقه PCR (تهیه مخلوط و انجام واکنش) و منطقه پساز PCR (الکتروفورز یا خوانش)، با جریان یکطرفه کار و تجهیزات اختصاصی برای هر بخش. از تجهیزات یکبارمصرف، دستکش تعویضشونده، فیلتر-پیپت و محیطهای آزمایشی استریل استفاده میشود و برای جلوگیری از آلودگی با DNA/RNA قبلی، UV دیکنتامیناسیون سطوح و تجهیزات قبل و پس از هر کار ضروری است. نمونهها باید در شرایطی جمعآوری و نگهداری شوند که از تخریب اسیدهای نوکلئیک (بهویژه RNA که بسیار حساس به RNase است) جلوگیری کنند مثلاً خون برای آزمایشهای مبتنی بر RNA (مانند عیار ویروسی HIV/HCV) باید در لولههای حاوی مهارکننده RNase یا به مدت چند ساعت سانتریفیوژ و فریز سریع سرم/پلاسما شود. همچنین، وجود کنترلهای داخلی (Internal Control)، کنترلهای مثبت و منفی در هر اجرا، و رعایت استانداردهای کیفیت (مانند استفاده از کیتهای تأییدشده و کالیبراسیون دورهای دستگاهها) برای اطمینان از حساسیت، ویژگی و تکرارپذیری نتایج ضروری است. بزاق، سوابهای نازوفارنکس/اوروفارنکس، ادرار، مایع مغزی نخاعی و بافتهای بیوپسی باید در محیطهای مناسب (مثل ویروس ترانسپورت مدیوم — VTM — برای سوابها) و در دمای سرد (یا منجمد برای نمونههای بلندمدت) ارسال شوند. نمونههای بافتی برای آزمایشهای سوماتیک (مثل جهش EGFR در تومور ریه) باید حاوی حداقل 20–30% سلول تومورال باشند و ترجیحاً بدون فیکساسیون طولانی در فرمالین (که باعث شکست DNA میشود) پردازش شوند در غیراینصورت، از بلوکهای FFPE با ضخامت مناسب (5–10 µm) و بدون بخشهای نکروتیک استفاده میشود. در تمام موارد، از تماس نمونه با سطوح غیراستریل، دستهای بدون دستکش و مواد حاوی RNase/DNase خودداری شود و اطلاعات بالینی دقیق (نوع بیماری مشکوک، سابقه خانوادگی، داروهای ضد ویروسی/شیمیدرمانی و روش نمونهگیری) همراه نمونه ارسال گردد.
برای انجام آزمایشهای مولکولی، بیمار معمولاً نیازی به ناشتایی یا توقف داروهای روتین ندارد مگر اینکه آزمایش بهطور خاص نیازمند آن باشد (مثلاً در برخی آزمایشهای ژنتیک متابولیک یا هنگام بررسی تعامل دارو-ژن). با این حال، بیمار باید شرایط زیر را رعایت کند: در صورت جمعآوری خون، از فعالیت شدید بدنی یا ماساژ محل نمونهگیری قبل از آزمایش خودداری کند تا از آزاد شدن DNA آزاد (cfDNA) یا آنزیمهای تخریبکننده جلوگیری شود؛ برای نمونههای سواب (نازوفارنکس/اوروفارنکس)، حداقل ۱–۲ ساعت قبل از نمونهگیری از خوردن، نوشیدن، مسواک زدن، دهانشویه یا استفاده از اسپری بینی خودداری نماید تا از رقیق یا از بین رفتن ماده ژنتیکی عامل عفونی جلوگیری شود؛ در موارد ادرار، ترجیحاً از ادرار میانه (mid-stream) و پس از بهداشت مناسب اطراف دستگاه ادراری استفاده شود تا از آلودگی با فلور نرمال جلوگیری گردد؛ اگر نمونهگیری پس از درمان ضد ویروسی یا شیمیدرمانی باشد، حتماً تاریخ آخرین دوز دارو را به پزشک یا آزمایشگاه اطلاع دهد، چرا که این داروها ممکن است بر بار ویروسی یا الگوی جهشهای توموری تأثیر بگذارند؛ در آزمایشهای ژنتیکی ارثی (مانند BRCA، تالاسمی)، هیچ محدودیت رژیمی یا دارویی وجود ندارد، اما بهتر است بیمار قبل از آزمایش با مشاور ژنتیک مشورت کند تا درباره پیامدهای روانی، خانوادگی و بالینی نتایج آگاه شود. بهطور کلی، هرگونه دستورالعمل خاص (مانند مصرف آب فراوان قبل از ادرار یا زمانبندی نمونهگیری نسبت به دوره قاعدگی در برخی آزمایشهای ژنتیک زنانه) باید توسط پزشک معالج یا آزمایشگاه به بیمار ابلاغ شود.