فلوسایتومتری

معرفی بخش فلوســـایتومتری

امروزه استفاده از تکنولوژی‌های مدرن روز، برای افزایش سرعت و دقت انجام خدمات آزمایشگاهی روز به روز در حال گسترش است. یکی از مهمترین دستگاه‌ها و روش‌هایی که تحولی در علوم زیستی ایجاد کرده است، فلوسایتومتری میباشد. فلوسايتومتري تکنیک بسيار سريع و قدرتمندي است كه براي شناسايي سلول‌ها و ارزيابي خصوصيات آنها به كار مي‌رود. در این تکنیک، سلول‌ها و اجزای آن جهت بررسی جمعیت‌های مختلف سلولی توسط مواد فلورسنت نشاندار شده و در حین عبور از مجرای مشخصی در دستگاه، به وسیله نور لیزر برانگیخته میشوند و پس از آن نورهایی با طول موج متفاوت از خود ساطع میکنند که اساس تفکیک سلول‌ها و جمعیت های سلولی میباشد. این تکنیک در دهه اخیر، جایگاه ویژه ای در آزمایشگاه‌های تحقیقاتی و کلینیکال پیدا کرده است. روش فلوسایتومتری می تواند برای ارزیابی سلول ها در نمونه هایی مانند خون، مغزاستخوان، مایعات بدن مانند مایع مغزی نخاعی، غدد لنفاوی و... استفاده شود. به کمک این روش می توان نوع سلول ها و تعداد آن ها را در نمونه های مختلف ارزیابی کرد. این روش بسیار حساس بوده و قادر به ارزیابی سلول های بسیار کوچک در حد یک میکرون ( چیزی در حدود 1/75 قطر موی سر) است. هم چنین برای این ارزیابی ها به مقدار بسیار کمی از نمونه نیاز دارد. هزاران سلول در مدت زمانی بسیار کم (در حدود چند دقیقه) می تواند با این روش ارزیابی شود و اطلاعات بسیار دقیقی درمورد محتوای سلول های موجود در نمونه در اختیار قرار می دهد. فلوسایتومتری برای شناسایی انواع مختلفی از سلول ها که برای یک بیماری خاص اختصاصی می باشند مورد استفاده قرار می گیرد. یکی از شایعترین این بیماری ها بدخیمی های خونی مانند لوسمی ها و لنفوم ها می باشند. در این روش با استفاده از آنتی بادی های اختصاصی که با ماده فلورسنت نشاندار شده اند، حضور یا عدم حضور ترکیبات مختلف سلولی که در سلول های مرتبط با یک بدخیمی دیده می شوند، مورد ارزیابی قرار می گیرند. اطلاعات به دست آمده از این سلول ها می تواند در تشخیص، پیش آگهی و درمان بدخیمی ها بسیار کمک کننده باشد. این روش هم چنین در مراحل اولیه شناسایی بدخیمی ها بسیار کارآیی دارد. از آنجائیکه در مراحل اولیه بدخیمی ممکن است فقط تعداد اندکی از سلول های سرطانی در نمونه وجود داشته باشد و این تعداد کم سلول ها ممکن است با روش های معمولی مثل بررسی با میکروسکوپ به راحتی شناسایی نشوند. اما به دلیل حساسیت بالایی که این روش دارد، قادر به شناسایی تعداد کم از سلول های بدخیم در نمونه می باشد.